JAKARTA|BL – Prakarsa saking dumuginipun ratusan yuta unit motor lan mobil wonten Indonesia menika dumados saking John Potter lan Pakubuwana X. Ing taun 1893, John Potter dados tiyang kapisan ing Indonesia ingkang gadhah motor, lan setahun sasampunipun, Pakubuwana X dados tiyang kapisan ingkang gadhah mobil wonten tanah air.
Manawi sapunika motor lan mobil migunakaken bensin minangka bahan bakar mesin, lajeng kados pundi karo kendharaan motor lan mobil ingkang kagungan dening kalih tokoh punika?
Amargi, motor lan mobil nalika punika minangka barang enggal wonten ing Indonesia ingkang boten wonten ingkang sumerep kados pundi cara pembakaranipun. Menapa kendharaan punika migunakaken bensin kados sapunika, lan kados pundi caranipun saged angsal?
Pancen, kendharaan mesin mesthi migunakaken bahan bakar. Nanging, Potter lan Pakubuwana X, nalika menika, migunakaken bahan bakar ingkang dipunsebat naphtha tinimbang bensin.
Naphtha punika hasil sulingan minyak bumi ingkang wernanipun kuning, tanpa campuran zat kimia. Ing jaman rumiyin, naphtha dipunginakaken kanggé pelumas indhustri. Encyclopaedia Brittanica nyariosaken bilih naphtha menika dados pengencer lan pelarut ingkang dados bahan baku pembentukan bensin.
Keberadaan naphtha punika sampun wonten langkung rumiyin wonten ing Indonesia sesarengan kaliyan kemunculan indhustri minyak bumi. Toja-tojanipun naphtha punika sampun dipunrekam ing kathah koran-koran kolonial, sadèrèng kemunculan motor lan mobil wonten taun 1893.
Conto, Harian Java Bode (23 Juli 1892), nyebat bilih naphtha sampun dipunkirimaken dhateng manca sesarengan kaliyan kemunculan tambang minyak bumi. Ing taun 1899, Harian Soerajaijasch Handelsblad ugi nerangaken kados pundi proses pemisahan minyak bumi dados minyak tanah lan naphtha ingkang dipunginakaken kanggé kegiyatan ingkang benten.
Tegesipun, naphtha punika boten gampil dipunpendhet, amargi reginipun ingkang larang. Senadyan mekaten, Potter lan Pakubuwana X tetep badhe mbayar reginipun amargi kedah nyobi kendharaan rodha sekawan lan rodha kalih ingkang dipundamel kanthi rega ingkang larang.
Sasampunipun tanki bensin dipunsi naphtha, kendharaan kedah dipunidupaken langkung rumiyin sajroning 20 menit sadèrèngipun saged dipunkendhaleni.
Secara global, para teknisi miwiti mikiraken bilih kemunculan kendharaan mesin punika kedah dipunsarengi kaliyan kemajuan teknologi bahan bakar. Saking mriki, lajeng wonten upaya kanggé ngesubstansiaken bahan bakar saking naphtha dados bensin.
Ing taun 1920-an, naphtha dipun-gentos kaliyan bensin minangka bahan bakar mesin kanggé kendharaan rodha kalih lan rodha sekawan. Bensin ingkang dipunginakaken ugi sampun dipuncampur kaliyan zat kimia, kados tetraethyllead (timbal), isooktan, lan heptana. Campuran zat kimia punika dadosaken benten-bentenipun jinis bensin adhedhasar jinis oktan, ingkang dipunsebat Research Octane Number (RON).
Nalika bensin wiwit eksis, pertumbuhan kendharaan mesin wonten ing Indonesia dados langkung cepet. J. Stroomberg wonten buku Hindia Belanda 1930 nyariosaken, ing taun 1928 piyambak wontenipun sampun wonten 40.154 mobil, 10.505 motor, 3.756 truk, lan 2.545 bus. Wiwit taun 1927, ugi sampun wonten pabrik perakitan mobil wonten ing Tanjung Priuk, Batavia.
(Red/ wahyu. W)
